Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która po raz pierwszy definiuje pojęcia „pracy zarobkowej” i aktywności „niezgodnej z celem zwolnienia”, wejdzie w życie już 13 kwietnia 2026 r., chociaż część regulacji zacznie obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2027 r.
Nowelizacja przygotowana przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, i ogłoszona w Dzienniku Ustaw z 2026 (poz. 26), wprowadza długo oczekiwaną przejrzystość przepisów dotyczących zwolnień chorobowych. Dotychczas pojęcia pracy zarobkowej oraz aktywności niezgodnej z celem zwolnie- nia nie były zdefiniowane w ustawie, co powodowało niepewność u osób przebywających na L4 i obawy przed utratą zasiłku chorobowego nawet w przypadku drobnych czynności. Nowe przepisy definiują te pojęcia zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, eliminując dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne.
Zgodnie z jej przepisami, ustawa nowelizująca wchodzi w życie po trzech miesiącach od ogłoszenia, co oznacza, że większość zmian zacznie obowiązywać 13 kwietnia 2026 r. Ustawa doprecyzowuje, że czynności incydentalne to pojedyncze, wyjątkowe działania, których wykonania wymagają istotne okoliczności i których niewykonanie mogłoby prowadzić do poważnych konsekwencji. Kluczowe jest, że nie mogą one wynikać z polecenia pracodawcy. Przykładami są podpisanie pilnego dokumentu czy jednorazowe opłacenie faktury. Nowe przepisy pozwalają również na wykonywanie zwykłych czynności dnia codziennego, takich jak wyjście do sklepu po podstawowe artykuły spożywcze lub do apteki, oraz czynności incydentalnych wymaganych przez istotne okoliczności, takich jak odprowadzenie dziecka do przedszkola, gdy nie może zrobić tego nikt inny.
Nowelizacja wprowadza możliwość wykonywania pracy u jednego pracodawcy podczas zwolnienia lekarskiego u innego pracodawcy, pod warunkiem złożenia odpowiedniego wniosku przez chorego. Rozwiązanie to uwzględnia specyfikę niektórych zawodów – chirurg ze złamanym palcem nie może operować, ale wciąż może wykładać na uczelni, a dziennikarz z chrypą nie może prowadzić audycji w radiu, ale może napisać artykuł. Takie rozwiązanie pozwala na utrzymanie aktywności zawodowej w zakresie niekolidującym ze stanem zdrowia. W zakresie orzecznictwa lekarskiego ZUS ustawa umożliwia orzekanie przez jednego lekarza w pierwszej i drugiej instancji zamiast dotychczasowego modelu z trzema lekarzami w drugiej instancji. Zgodnie z poprawką Senatu w sprawach szczególnie skomplikowanych możliwe będzie skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez trzech lekarzy orzeczników orzekających łącznie. Lekarz orzekający w pierwszej instancji będzie wyłączony od orzekania w tej samej sprawie w drugiej instancji, co zagwarantuje bezstronność.
Przy wyznaczaniu lekarza drugiej instancji będzie uwzględniana posiadana specjalizacja odpowiednia do schorzenia. Nowelizacja przewiduje usprawnienia organizacyjne mające na celu przyspieszenie wydawania orzeczeń lekarskich. Wprowadzono termin 30 dni na wydanie orzeczenia oraz możliwość zwiększenia liczby zatrudnionych lekarzy orzeczników ZUS poprzez zatrudnienie na umowę o świadczenie usług i zwiększenie konkurencyjności wynagrodzeń. W określonych sprawach orzeczenia będą wydawane przez pielęgniarki i pielęgniarzy w zakresie niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz fizjoterapeutów w zakresie rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej dotyczącej narządu ruchu. Asystent medyczny będzie mógł wspierać lekarza orzecznika w dokumentacji. Część regulacji dotyczących orzecznictwa lekarskiego wejdzie w życie dopiero 1 stycznia 2027.
Czytaj więcej
