Czas sobie przypomnieć, że ustawą z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1646) do polskiego systemu prawnego wprowadzono stabilizującą regułę wydatkową (SRW), która stanowiła implementację dyrektywy Rady 2011/85/UE z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich.
To ta dyrektywa stoi za Reformą Systemu Budżetowego i nową klasyfikacją budżetową. I jej zmiany z 2024 roku.
W dniu 30 kwietnia 2024 r. wszedł przecież w życie pakiet aktów prawnych reformujących unijne ramy zarządzania gospodarczego, w skład którego weszły:
- Dyrektywa Rady (UE) 2024/1265 z dnia 29 kwietnia 2024 r. zmieniająca dyrektywę 2011/85/UE w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich,
- Rozporządzenie Rady (UE) 2024/1264 z dnia 29 kwietnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu,
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1263 z dnia 29 kwietnia 2024 r. w sprawie skutecznej koordynacji polityk gospodarczych i w sprawie wielostronnego nadzoru budżetowego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97.
Zgodnie z art. 2 Dyrektywy Rady (UE) 2024/1265 z dnia 29 kwietnia 2024 r. zmieniająca dyrektywę 2011/85/UE w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich, państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia 31 grudnia 2025 r.
Niestety MF, choć projekt ustawy o zmianie UoFP i projekt nowej klasyfikacji budżetowej był już gotowy jesienią 2025 roku (patrz RCL), nie wdrożył w wyznaczonym terminie wspomnianej wyżej dyrektywy 2024/1265.
Dyrektywa ta wprowadza w art. 3 ustęp 2 obowiązek stosowania dla wszystkich podsektorów sektora instytucji rządowych i samorządowych rozporządzenia (UE) nr 549/2013, czyli tzw. ESA2010. ESA2010 zastąpiło wcześniejsze ESA95.
MF miał zatem obowiązek wdrożyć ESA 2010 do 31.12.2025.
A ponieważ nie wdrożono unijnej dyrektywy w wyznaczonym terminie JSFP wpadają w kłopoty.
I to poważne prawne kłopoty.
Kłopoty wynikające z niestosowania wprost unijnej dyrektywy i ESA2010 w sprawozdawczości za rok 2025. Rok jest zatem zmarnowany, a sprawozdania nie spełniają zasad unijnych.
Przykładowo w Polsce w roku 2025 zakupy komputerów, czy systemów uzbrojenia to wydatek bieżący, odpowiednio par. 421 czy 425.
W Unii to nakłady brutto na środki trwałe czyli wydatek majątkowy.
Czyli rok 2025 ma całą błędną sprawozdawczość, bo zawyżone są wydatki bieżące i zaniżone majątkowe. Nadwyżki operacyjne, wskaźniki zadłużenia, potrzeby rozwojowe....to wszystko jest źle wyliczone.
A mamy teraz rok 2026 i kłopot bo zarówno nowy art.124 jak i art.236 UoFP plus nowa klasyfikacja budżetowa ma obowiązywać dopiero od 2027 roku.
Czyli rok 2026 też będzie zmarnowany. Chyba, że ktoś w końcu zauważy, że w naszej Konstytucji jest art. 91 ustęp 3.
Cytuję:
Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.
Mamy przecież kolizję UoFP w obecnej wersji z prawem UE, które nakazuje wdrożyć unijną dyrektywę do 31.12.2025.
A skoro dyrektywa nie została wdrożona to Europejski Trybunał Sprawiedliwości przyznał dyrektywom w niektórych przypadkach cechę bezpośredniej skuteczności. Oznacza to, że jeżeli przepisy dyrektywy nie zostały wdrożone do krajowego porządku prawnego, to w relacji podmiot-państwo można się na nie powołać wtedy, gdy są precyzyjne, bezwarunkowe oraz nastąpił upływ terminu transpozycji dyrektywy do prawa krajowego.
Oznacza to, że już w roku 2026 (w dowolnym dniu) z mocą od 1 stycznia 2026 należy zmienić politykę rachunkowości środków trwałych mniej więcej na taką:
WDROŻENIE RSB krok nr 1 (najważniejszy):
ZASADY KSIĘGOWANIA I FINANSOWANIA ŚRODKÓW TRWAŁYCH W JEDNOSTKACH SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH – przykład rozwiązań jakie należy przyjąć w polityce rachunkowości 2026
Jednostka w przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości uznała, że podstawowym poziomem istotności wartości środków trwałych jest kwota wynikająca z ustawy o podatku dochodowym, wynosząca 10000 zł.
Jednostka wprowadziła ponadto dodatkowe poziomy istotności wynoszące przykładowo 500 zł (dla PJB) oraz 100 zł.
Składniki majątkowe o wartości wyższej niż 10000 zł są uznawane za środki trwałe – obejmowane są ewidencją bilansową środków trwałych na koncie 011 "Środki trwałe" i podlegają amortyzacji na zasadach ogólnych (amortyzacja planowa strona WN konto 400 z paragrafem 472 strona MA konto 071). Środki trwałe ujmowane na koncie 011 zgodnie ze stanowiskiem MF z dnia 24 maja 2018 BP1.4102.15.2018 finansowane są z paragrafów: 606, 608, 612, 614 klasyfikacji budżetowej zależnie od formy organizacyjno-prawnej JSFP. Po zmianach klasyfikacji budżetowej wynikających z RMF z 15 lipca 2022 dodatkowymi paragrafami finansującymi środki trwałe ujmowane na koncie 011 są m.in. paragrafy: 610, 637, 638, 639, 646, 647, 649, 668, 670, 671, 672.
Składniki majątkowe o wartości powyżej 500 zł, ale nie wyższej niż 10000 zł są uznawane za środki trwałe, obejmowane ewidencją bilansową środków trwałych na koncie 013 "Pozostałe środki trwałe" z jednoczesnym dokonywaniem od nich jednorazowych odpisów amortyzacyjnych w ciężar kosztów amortyzacji (amortyzacja jednorazowa strona WN konto 401 (a najlepiej konto 400) z paragrafem 472 strona MA konto 072). Na koncie tym ujmowane są również środki trwałe o wartości wyższej niż 10000 zł, o których mowa w paragrafie 7 ustęp 2 pkt 1-5 RMRiF z 13 września 2017. Środki trwałe ujmowane na koncie 013 zgodnie ze stanowiskiem MF z dnia 24 maja 2018 BP1.4102.15.2018 finansowane są z paragrafów: 605, 607, 611, 613 klasyfikacji budżetowej zależnie od formy organizacyjno-prawnej JSFP. Po zmianach klasyfikacji budżetowej wynikających z RMF z 15 lipca 2022 dodatkowymi paragrafami finansującymi środki trwałe ujmowane na koncie 013 są m.in. paragrafy: 610, 637, 638, 639, 646,647, 648, 668, 670, 671, 672.
Składniki majątkowe o wartości powyżej 100 zł, ale nie wyższej niż 500 zł nie są uznawane za środki trwałe, ich wartość początkowa podlega odpisaniu w ciężar kosztów zużycia materiałów w momencie przekazania ich do użytkowania, ale z uwagi na potrzebę objęcia ich kontrolą podlegają jednocześnie ujęciu w ewidencji pozabilansowej. Zgodnie ze stanowiskiem MF z dnia 24 maja 2018 BP1.4102.15.2018 finansowane są z paragrafów wydatków bieżących np. 421, 424 klasyfikacji budżetowej. Po zmianach klasyfikacji budżetowej wynikających z RMF z 15 lipca 2022 dodatkowymi paragrafami są: 435, 486.
Rzeczowe składniki majątku o okresie użytkowania dłuższym niż rok, ale o wartości nieprzekraczającej 100 zł są odpisywane w ciężar kosztów zużycia materiałów i nie podlegają ewidencji bilansowej ani pozabilansowej. Zgodnie ze stanowiskiem MF z dnia 24 maja 2018 BP1.4102.15.2018 finansowane są z paragrafów wydatków bieżących np. 421, 424 klasyfikacji budżetowej. Po zmianach klasyfikacji budżetowej wynikających z RMF z 15 lipca 2022 dodatkowymi paragrafami są: 435, 486.
JST muszą jednak przemyśleć kwotę dolną graniczną środka trwałego w rozumieniu pktu 4.28 KSR 11, gdyż na dziś jedyną sensowną kwotą jest nie 500 lecz 100zł, bo trzeba pomyśleć o potrzebach rozwojowych. Tak aby nie stracić na potrzebach rozwojowych. Czyli im niższa kwota dolna tym mniejsza strata. Ale więcej pracy księgowej.
A zatem proszę się zastanowić, czy aby na pewno nową politykę rachunkowości środków trwałych chcecie Państwo wdrażać dopiero od 2027 roku.
Z systemu prawnego jaki mamy w Polsce wynika co innego. To teraz musimy wdrożyć nowe przepisy... ale z uwzględnieniem starej klasyfikacji.
Aby to osiągnąć polityka rachunkowości musi się zmienić w dowolnym dniu 2026 roku ale z mocą od 1 stycznia 2026.
I dopiero potem przechodzimy na nową klasyfikację.
Czyli mamy dwa klucze przejścia, gdyż w 2026 nie można ani z 421, ani z 424, ani z 425, ani z 430 finansować środków trwałych i WNiP ujmowanych ani na koncie 013, ani 014, ani 016, ani 017, ani 020.
Przecież zgodnie z obowiązującym od 2001 roku opisem pod paragrafem 614 właściwy paragraf to 605 a nie 421, 424, 425, 430.
Tylko kto na dziś stosuje 605 do 013? Nikt? A są pisma tak wyjaśniające paragraf 605 i przez całe lata były dostępne na starej stronie RIO (jest na grupie to pismo).
Prawo UE i nasza Konstytucja mówi, że musicie Państwo stosować prawo UE przed prawem krajowym stosując bezpośrednio omawianą dyrektywę, gdyż Minister Finansów jej nie wdrożył w wyznaczonym terminie.
A termin minął.
A zatem najpierw w 2026 zmieniamy paragrafy finansujące tzw. niskocenne środki trwałe tj. 421, 424, 425, 430 na stary paragraf 605 do konta 013 a potem od 2027 wchodzi nowy paragraf 701 (703) do konta 013 i 711 do konta 020.
Proszę pamiętajcie Państwo! Macie obowiązek stosować bezpośrednio prawo UE przed krajowym i wdrożyć to co opisuję już za 2026 rok. Nie od 2027. Wcześniej.
Bo MF popełnił gigantyczną gafę i wpuścił JSFP na „minę”.
Więcej na szkoleniach, na które zapraszam.
Tomasz Wojtania
